4. Murad

27 Temmuz 1612’de payitahtta doğan Osmanlı sultanı, amcası 1.Mustafa’nın devleti yönetebilecek yetiye ve kabiliyetlere sahip olmaması üzerine henüz 11 yaşındayken 1623’te tahta çıktı. Küçük yaşta olmasından dolayı devleti bir süreliğine validesi Kösem Sultan ‘saltanat naibesi’ olarak yönetmiştir.

Kösem Sultan’ın iktidarı döneminden devlette birçok karışıklık ve isyan meydana gelmiş,yeniçerilerin disiplinsiz ve isyankar tavırları sebebiyle devlet zor duruma düşmüştür. Ayrıca maddi açıdan da uçuruma sürüklenmeye başlayan imparatorluk eski gücünü yitirmeye başlamıştır. 4.Murad 1632 yılında saltanatı annesinin elinden alınca ilk iş olarak yeniçerileri dizginlemeye çalışmış ve bu gayesinde de başarılı olmuştur. Ertesi sene İstanbul’da büyük bir yangın çıktı ve yangının sebebinin sarhoş yeniçerilerin içtiği tütün ve uyuşturucu maddeler olduğuna dair söylentiler 4.Murad’ın tütün ve içki kullanımını yasaklamasına sebebiyet vermiştir.Aslında bu yasağın sebebini, yeniçerilerin kahvehanelerde toplanarak devlete karşı isyan çıkarma risklerini ortadan kaldırmak olarak da düşünebiliriz.

1634 yılında Lehistan üzerine sefere çıkan 4.Murad, Lehlerin savaşı göze alamaması ve devlet içerisindeki bazı paşaların savaş istememeleri üzerine Edirne’deyken barış yapmak zorunda kalmıştır.

1626 yılında bir süre önce Safevilerin işgali altında olan Bağdat’a Hafız Ahmet Paşa komutasındaki ordu ile sefer düzenlenmişti. Fakat bu sefer başarıyla sonuçlanmamıştır. Doğu’daki Safevi tehlikesine karşı bir şeyler yapmanın vakti geldiğini düşünen Murad 1635 yılında Revan Seferi’ne çıkmıştır. Aynı yıl Revan teslim alınmış Tebriz’de işgal edilmiştir. Yukarıda bahsi geçen Bağdat’ın işgal altında olması meselesine de 1638 yılında Bağdat Seferi’ne çıkan 4.Murad’ın seferden zaferle dönmesi üzerine nokta koyulmuştur. Uzun süredir devam eden Osmanlı-Safevi mücadelesi de 17 Mayıs 1639’da imzalan Kasr-ı Şirin Antlaşması ile sona ermiştir.

Uzun süredir imparatorluğun hasret kaldığı kudret ve zekaya sahip olan 4.Murad, İlber Ortaylı’nın deyimi ile 17.yüzyılın en zeki mareşalıydı. Fiziksel kuvveti ile ilgili birçok efsaneye de konu olmuş 4.Murad’ın 6-7 adet arka arkaya dizilmiş kalkanları attığı oklarla kevgire çevirdiği, bir sefer sırasında nehre düşen bir askeri tek eliyle ölümden kurtardığı söylenmektedir. Onun devrinde Hezarfen Ahmed Çelebi ve Lagari Hasan Çelebi gibi mucitler icatlarını hayata geçirmeye çalışmışlar ve rivayetlere göre de bunda başarılı olmuşlardır. Osmanlı Sultanı 4.Murad Şubat 1640’ta geç yaşta vefat etmiştir.